Lẹo mắt hay còn gọi là mụt lẹo là một tình trạng sưng đỏ, đau nhức xung quanh bờ mi do nhiễm khuẩn cục bộ gây ra. Đây là vấn đề khá phổ biến, tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Hiểu rõ về lẹo mắt, từ nguyên nhân đến các biện pháp xử lý tại nhà và khi nào cần đến bác sĩ, sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe mắt một cách hiệu quả và an toàn nhất.
Có thể bạn quan tâm: Người Mặt Trắng Thân Đen Là Gì? Nguyên Nhân & Cách Khắc Phục Chi Tiết
Có thể bạn quan tâm: Hình Ảnh Tật Khúc Xạ: Các Loại, Đặc Điểm Nhận Biết Và Ý Nghĩa
Lẹo mắt là gì? – Tổng quan về bệnh lý phổ biến này
Lẹo mắt là tình trạng nhiễm khuẩn cục bộ ở tuyến mỡ hoặc tuyến lệ trên mí mắt, thường do vi khuẩn tụ cầu gây ra. Nó xuất hiện dưới dạng một cục sưng đỏ, đau, có thể chứa mủ, nằm sát rìa bờ mi. Lẹo mắt có thể xảy ra ở mí trên hoặc mí dưới, và được phân loại thành lẹo ngoài (nhiễm trùng tuyến Zeiss), lẹo trong (nhiễm trùng tuyến Meibomius) hoặc đa lẹo (nhiều đầu lẹo trên cả hai mắt). May mắn thay, nhiều trường hợp lẹo mắt có thể tự khỏi sau vài ngày nhờ hệ miễn dịch, nhưng việc chườm ấm và giữ vệ sinh sẽ giúp thúc đẩy quá trình này. Tuy nhiên, nếu không được xử lý đúng cách, lẹo có thể tái phát nhiều lần hoặc phát triển thành chắp mắt.
Có thể bạn quan tâm: Ngủ Dậy Mắt Bị Mờ: Nguyên Nhân & Cách Khắc Phục Hiệu Quả
Triệu chứng lẹo mắt cần lưu ý
Các dấu hiệu nhận biết lẹo mắt thường rất rõ rệt và bao gồm: sưng to, đỏ ở một vị trí cụ thể trên bờ mi; cảm giác đau nhức, đặc biệt khi chạm vào; mắt chảy nước mắt; nhạy cảm với ánh sáng; và có thể nhìn thấy một cục trắng (mủ) ở đầu lẹo. Một số người còn có cảm giác như có dị vật trong mắt. Cần phân biệt lẹo mắt với chắp mắt: chắp thường sưng to hơn, ít đau hơn và là sưng nề của toàn bộ mí mắt do tắc nghẽn tuyến mỡ mãn tính, trong khi lẹo tập trung ở một điểm, đau hơn và có mủ. Nếu triệu chứng không cải thiện sau 48 giờ, kèm theo sốt, sưng lan rộng ra mặt hoặc ảnh hưởng đến thị lực, bạn cần đi khám ngay.
Có thể bạn quan tâm: Co Giật Cơ Là Gì? Nguyên Nhân Và Cách Phòng Ngừa Tổng Quát
Nguyên nhân gây lẹo mắt
Nguyên nhân chính dẫn đến lẹo mắt là nhiễm khuẩn, phổ biến nhất là vi khuẩn tụ cầu. Vi khuẩn xâm nhập và làm tắc nghẽn tuyến dầu (tuyến Meibomius) hoặc nang lông mi, gây viêm nhiễm và hình thành mủ. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ bị lẹo mắt bao gồm: thói quen dụi mắt bằng tay không sạch; dùng chung đồ dùng cá nhân (khăn, gối, kính áp tròng) với người bệnh; để lớp trang điểm trên mắt qua đêm; sử dụng mỹ phẩm đã quá hạn; và tiền sử viêm bờ mi mãn tính. Lẹo mắt có thể lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch mủ hoặc dùng chung đồ vật, nên cần thực hiện các biện pháp vệ sinh nghiêm ngặt để tránh lây nhiễm cho người khác.
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Hầu hết lẹo mắt đều tự khỏi sau 1-2 tuần với chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt nếu gặp phải các tình huống sau: lẹo không lặn sau 2 ngày dù đã chườm ấm; sưng và đỏ lan rộng ra xung quanh mắt, lên trán hoặc má; xuất hiện sốt; cảm giác đau dữ dội; thị lực bị suy giảm; lẹo chảy máu hoặc cục u sưng rất lớn. Bác sĩ có thể chẩn đoán bằng cách kiểm tra trực tiếp, và trong một số trường hợp, sẽ kê đơn thuốc kháng sinh dạng nhỏ mắt hoặc mỡ tra, hoặc thậm chí thực hiện thủ thuật rạch dẫn lưu mủ nếu cần. Đừng tự ý nặn hay chọc lẹo, vì điều này có thể khiến nhiễm trùng lan sâu vào mắt.
Các phương pháp điều trị lẹo mắt tại nhà và y tế
Đối với lẹo mắt nhẹ, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau tại nhà: chườm ấm bằng gạc sạch thấm nước ấm (40-42°C) đặt lên vùng sưng trong 10-15 phút, 3-4 lần mỗi ngày. Nhiệt độ ấm giúp làm mềm, thúc đẩy tuyến bị tắc thoát dịch và giảm đau. Vệ sinh mí mắt nhẹ nhàng bằng dung dịch sát trùng loãng (như nước muối sinh lý). Tuyệt đối tránh nặn, bóp hay dùng kim để chọc vì dễ gây nhiễm trùng nặng hơn. Nếu bác sĩ kê đơn, cần dùng thuốc kháng sinh theo đúng chỉ dẫn. Trong trường hợp lẹo thành mủ và không tự vỡ, bác sĩ có thể thực hiện thủ thuật nhỏ lấy mủ trong điều kiện vô trùng, giúp giảm đau nhanh chóng.
Cách phòng ngừa lẹo mắt hiệu quả
Phòng ngừa là chìa khóa để giảm nguy cơ tái phát. Bạn nên duy trì thói quen vệ sinh tay và mặt sạch sẽ, không chạm tay bẩn vào mắt. Giữ đồ dùng cá nhân như khăn, gối riêng và không dùng chung với người khác. Trước khi đeo hoặc tháo kính áp tròng, phải rửa tay và khử trùng kính đúng cách. Tránh để trang điểm mắt qua đêm và thường xuyên thay thế mỹ phẩm sau 6-12 tháng. Nếu đã từng bị viêm bờ mi, cần điều trị triệt để để ngăn biến chứng. Một số người bị lẹo mắt cũng nên kiêng các thực phẩm gây kích ứng như rượu, đồ cay nóng (ớt, tỏi, hành) để giảm tình trạng viêm.
Phân biệt lẹo mắt với chắp mắt
Nhiều người nhầm lẫn giữa lẹo mắt và chắp mắt. Lẹo mắt là nhiễm trùng cấp tính, gây sưng đỏ, đau rõ rệt ở một điểm nhỏ trên bờ mi, thường có mủ và tự khỏi nhanh. Trong khi đó, chắp mắt (hay hạt mụn sữa) là tình trạng tắc nghẽn tuyến dầu mãn tính, tạo thành một cục sưng nề, mềm, ít đau hoặc không đau, nằm dưới da mí mắt và thường không tự vỡ. Chắp có thể xuất hiện sau khi lẹo tự khỏi nếu tuyến dầu vẫn bị tắc. Cách xử lý cũng khác nhau: lẹo cần chườm ấm và có thể dùng kháng sinh, còn chắp thường cần can thiệp nhỏ bằng laser hoặc thuốc tiêm nếu sưng to.
Lời kết
Lẹo mắt là một bệnh lý nhỏ nhưng không nên chủ quan. Hiểu rõ nguyên nhân và triệu chứng giúp bạn nhận biết sớm và có biện pháp xử lý phù hợp. Hầu hết các trường hợp đều có thể cải thiện với chườm ấm và vệ sinh tại nhà, nhưng khi triệu chứng nghiêm trọng hoặc kéo dài, việc tham khảo ý kiến bác sĩ là bắt buộc để tránh biến chứng. Duy trì thói quen sống sạch sẽ và chăm sóc mắt đúng cách chính là cách tốt nhất để phòng ngừa lẹo mắt tái phát. Để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về sức khỏe và chăm sóc bản thân, bạn có thể tham khảo các bài viết tổng hợp tại kinhmatquangnhan.vn.