Mắt bị chảy ghèn nhiều là tình trạng phổ biến mà nhiều người gặp phải, đặc biệt vào mùa khí hậu thay đổi hoặc khi tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng. Hiện tượng này biểu hiện bằng việc mắt tiết ra một lượng lớn dịch nhầy, mủ, gây cảm giác khó chịu, nặng mắt và có thể ảnh hưởng đến thị lực. Tuy thường không nguy hiểm tính mạng, nếu không được xử lý đúng cách, tình trạng này có thể kéo dài, dẫn đến viêm nhiễm nặng hơn. Bài viết sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về nguyên nhân, triệu chứng, các biện pháp xử lý an toàn tại nhà và khi nào cần tìm gặp bác sĩ chuyên khoa mắt.
Hướng dẫn xử lý nhanh khi mắt chảy ghèn nhiều
- Xác định và tránh tác nhân gây dị ứng (nếu có): Ghi nhớ các chất có thể khiến mắt dị ứng như phấn hoa, bụi, khói, hóa chất, mỹ phẩm. Tránh tiếp xúc với chúng.
- Vệ sinh mắt sạch sẽ: Rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý 0.9% để loại bỏ dịch nhầy, bụi bẩn. Làm sạch từ trong ra ngoài, không dụi mắt.
- Sử dụng nước muối sinh lý: Nhỏ mắt nước muối sinh lý nhiều lần trong ngày để làm dịu, giảm ngứa và loại bỏ dịch mủ.
- Chườm mát: Dùng khăn sạch thấm nước lạnh (không quá lạnh) đắp nhẹ lên mí mắt đóng mở trong 5-10 phút, mỗi lần vài giờ để giảm sưng, ngứa.
- Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid: Các thuốc này cần chỉ định của bác sĩ, dùng sai có thể gây tăng nhãn áp hoặc nhiễm khuẩn nặng.
- Theo dõi triệu chứng: Nếu tình trạng kéo dài trên 2-3 ngày, hoặc kèm theo đau nhiều, mờ mắt, sưng to, nhạy cảm ánh sáng, cần đi khám chuyên khoa mắt ngay.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ: Để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cắt Kính Thủ Công: Hướng Dẫn Chi Tiết An Toàn Từ A Đến Z
Nguyên nhân gây chảy ghèn nhiều
Tình trạng mắt chảy ghèn nhiều thường là kết quả của phản ứng bảo vệ của mắt trước các tác nhân kích thích hoặc nhiễm trùng. Hiểu rõ nguyên nhân là bước đầu tiên để xử lý hiệu quả.
Dị ứng mắt
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi mắt tiếp xúc với các chất gây dị ứng như phấn hoa, bụi nhà, lông động vật, khói thuốc, hóa chất dọn dẹp, hóa mỹ phẩm (kem mắt, tẩy trang), hệ miễn dịch sẽ phản ứng bằng cách tiết ra nhiều dịch nhầy. Cơ chế này nhằm làm sạch và bảo vệ bề mặt mắt. Dị ứng có thể xảy ra theo mùa (mùa hoa phấn) hoặc quanh năm. Triệu chứng điển hình là ngứa mắt dữ dội, đỏ, sưng và chảy nước mắt/ghèn nhiều, thường kèm theo hắt hơi, sổ mũi nếu là dị ứng toàn thân.
Viêm mắt (Viêm kết mạc)
Viêm kết mạc là tình trạng lớp mỏng phủ sau mí mắt (kết mạc) bị viêm. Có hai loại chính:
- Viêm kết mạc dị ứng: Do tiếp xúc với chất gây dị ứng, triệu chứng tương tự dị ứng mắt, thường xảy ra ở cả hai mắt.
- Viêm kết mạc nhiễm khuẩn (hột chân, bạch hà): Do vi khuẩn (như tụ cầu, lên men) xâm nhập. Dịch mủ thường đặc, có thể vàng hoặc xanh, dính vào mi mắt khi thức dậy. Mắt đỏ hơn, có thể sưng nhe. Bạch hà thường gây dát mủ trắng ở rìa mi mắt.
Mắt khô
Ngược cảm tưởng, mắt khô cũng có thể gây chảy ghèn nhiều. Khi mắt thiếu chất nhầy đủ để bôi trơn, bề mặt mắt bị kích thích, hệ thống tiết nước mắt sẽ tiết ra một lượng lớn nước mắt phản ứng (nước mắt giả) để bù đắp, nhưng loại nước mắt này không có đầy đủ thành phần dinh dưỡng, dẫn đến tình trạng mắt vẫn khô, cộng với dịch nhầy chảy nhiều hơn. Nguyên nhân mắt khô do dùng máy tính lâu, tuổi tác, các bệnh lý (ví dụ: hội chứng Sjögren), hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Nhiễm khuẩn nặng hơn
Ngoài viêm kết mạc, các nhiễm khuẩn sâu hơn như viêm túi lệ, viêm hốc mắt cũng có thể gây ra sự tiết dịch nhiều, kèm theo các triệu chứng nặng như sưng to, đau nhức, sốt.
Các nguyên nhân khác
- Vật lạ trong mắt: Cát, tóc, mảnh kim loại nhỏ gây kích thích cơ thể tiết dịch để tìm cách tống xuất.
- Tổn thương cơ học: Va chạm, chấn thương làm tổn thương mắt.
- Rối loạn tuyến lệ: Tuyến lệ bị tắc nghẽn hoặc viêm (viêm tuyến lệ) có thể khiến dịch lệ không tiêu chuẩn chảy nhiều.
- Bệnh lý toàn thân: Một số bệnh như sốt xuất huyết, bệnh Lyme đôi khi có biểu hiện mắt chảy ghèn.
Có thể bạn quan tâm: N Sao Là Số Gì? Giải Thích Chi Tiết Từ A Đến Z
Triệu chứng lâm sàng cần nhận biết
Tùy theo nguyên nhân, biểu hiện có thể khác nhau nhưng chung nhất là sự gia tăng lượng dịch tiết từ mắt.
Dấu hiệu thường gặp
- Chảy dịch nhầy/mủ: Từ nhẹ đến nhiều, có thể trong (dịch nhầy) hoặc đục, vàng (mủ). Buổi sáng, mí mắt có thể dính chặt vào nhau do dịch khô.
- Ngứa mắt: Cảm giác ngứa rát, khó chịu, thường là triệu chứng nổi bật của dị ứng.
- Đỏ mắt: Mống mắt hoặc toàn bộ mắt đỏ hơn do mạch máu giãn.
- Sưng: Có thể sưng mí mắt hoặc toàn bộ vùng quanh mắt.
- Cảm giác cát trong mắt: Dù không có vật lạ.
- Nhạy cảm với ánh sáng (chói): Mắt khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng.
- Mờ mắt tạm thời: Do dịch mủ, nhầy phủ lên giác mạc.
Khi nào cần lo ngại và đi khám ngay
Mắt chảy ghèn nhiều thường không nghiêm trọng, nhưng nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt:
- Tình trạng kéo dài trên 3-5 ngày mà không cải thiện với các biện pháp tại nhà.
- Đau mắt nhiều, đau nhói, đau sâu trong hốc mắt.
- Mờ mắt không hồi phục, thị lực giảm rõ rệt.
- Sưng to ở mí mắt hoặc vùng quanh mắt, có thể nóng, đỏ.
- Nhạy cảm ánh sáng cực độ, không thể mở mắt.
- Xuất hiện dịch mủ đặc, vàng, xanh nhiều, đặc biệt nếu chỉ xảy ra ở một mắt (có thể dấu hiệu nhiễm khuẩn nặng).
- Có tiền sử bệnh lý về mắt như glaucom, viêm võng mạc.
- Kèm theo sốt, đau đầu (có thể là dấu hiệu nhiễm trùng lan tỏa).
Có thể bạn quan tâm: Đo Thị Lực Miễn Phí: Quy Trình Chi Tiết Và Lợi Ích Sức Khỏe Cần Biết
Các biện pháp xử lý tại nhà an toàn
Trước khi quyết định đi khám, bạn có thể thử một số biện pháp làm dịu mắt. Tuyệt đối tránh tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc.
Vệ sinh mắt đúng cách
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Makeup Mắt 1 Mí Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao
- Rửa mắt: Rửa tay sạch sẽ. Dùng nước cất lạnh hoặc nước muối sinh lý 0.9% (mua ở hiệu thuốc). Nhỏ một vài giọt vào mắt hoặc dùng bông gòn thấm nước lau nhẹ từ trong góc mắt ra ngoài. Không dụi mắt, vì dụi có thể làm tăng kích thích và đẩy bụi bẩn sâu hơn.
- Làm sạch dịch mủ: Vào buổi sáng, dùng bông gòn sạch thấm nước ấm (không nóng) nhẹ nhàng tẩy dịch mủ khô ở rìa mi mắt. Làm sạch cho cả hai mắt với bông gòn riêng để tránh lây nhiễm chéo nếu một mắt bị viêm khuẩn.
Sử dụng nước muối sinh lý
Nước muối sinh lý 0.9% có tính sinh học, không gây kích ứng, giúp làm sạch và giữ ẩm cho mắt. Bạn có thể nhỏ mắt nhiều lần trong ngày (theo hướng dẫn trên chai). Đây là biện pháp an toàn, hỗ trợ giảm ngứa và loại bỏ dịch nhầy thừa.
Chườm mát
Chườm mát giúp co mạch máu, giảm sưng và ngứa. Cách thực hiện:
- Làm sạch một chiếc khăn mềm.
- Thấm nước lạnh (có thể thêm vài viên đá vào cốc nước, không dùng đá trực tiếp) và vắt bớt nước.
- Đặt khăn lên mí mắt đang khép trong khoảng 5-10 phút.
- Lặp lại vài lần mỗi ngày.
Lưu ý: Không dùng nước quá lạnh hoặc đá vừa ra lò để tránh tổn thương da nhạy cảm quanh mắt.
Tránh dụi mắt và tiếp xúc tác nhân gây dị ứng
- Dụi mắt là hành động tệ nhất, nó sẽ làm tăng phản ứng viêm, có thể gây tổn thương giác mạc và lây lan vi khuẩn nếu mắt đã nhiễm khuẩn.
- Nếu nghi ngờ dị ứng, hãy xác định và tránh chất gây dị ứng. Ví dụ: đeo kính khi ra ngoài trời nếu dị ứng phấn hoa, tránh dùng mỹ phẩm mới, giữ nhà sạch sẽ, giảm bụi bặm.
- Đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường có bụi, hóa chất. Để lựa chọn kính bảo hộ phù hợp, bạn có thể tham khảo các mẫu kính mát chuyên dụng từ kinhmatquangnhan.vn – nơi cung cấp nhiều loại kính bảo vệ mắt khỏi các tác nhân vật lý.
Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid
Các thuốc nhỏ mắt chứa corticoid (steroid) như dexamethasone, prednisolone có tác dụng chống viêm mạnh, nhưng chỉ dùng theo chỉ định và theo dõi sát của bác sĩ. Dùng sai liều, dùng kéo dài có thể dẫn đến tăng nhãn áp (có thể gây glaucom), nhiễm khuẩn nặng, hoặc làm chậm lành vết thương. Tuyệt đối không tự mua và dùng nếu không có hướng dẫn.
Khi nào cần đi khám bác sĩ
Các biện pháp tại nhà chỉ là hỗ trợ làm dịu triệu chứng. Nếu tình trạng không cải thiện hoặc nặng lên, việc thăm khám chuyên khoa mắt là bắt buộc.
Các dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay
Như đã nêu ở trên, nếu gặp các dấu hiệu như đau nhiều, sưng to, mờ mắt, dịch mủ đặc, kéo dài trên 3 ngày, hãy đến bệnh viện có chuyên khoa mắt. Bác sĩ sẽ sử dụng dụng cụ chuyên dụng (kính hiển vi, nước nhỏ màu) để kiểm tra kết mạc, giác mạc, đo nhãn áp nếu cần, từ đó chẩn đoán chính xác.
Các chuyên gia cần tham khảo
- Bác sĩ chuyên khoa mắt: Là người trực tiếp khám, chẩn đoán và kê đơn thuốc.
- Bác sĩ nhãn khoa: Chuyên sâu về các bệnh về mắt, có thể xử lý các trường hợp phức tạp.
- Bác sĩ dị ứng: Nếu nghi ngờ chảy ghèn do dị ứng nặng, bác sĩ dị ứng có thể giúp xác định nguyên nhân dị ứng thông qua test dị ứng và tư vấn cách phòng tránh lâu dài.
Phòng ngừa tình trạng mắt chảy ghèn nhiều
Phòng ngừa luôn là phương pháp tốt nhất để giảm nguy cơ mắc phải tình trạng này.
Giữ vệ sinh mắt và môi trường sống
- Rửa tay thường xuyên, tránh chạm tay bẩn vào mắt.
- Giữ nhà cửa sạch sẽ, hút bụi, lau chùi thường xuyên, đặc biệt với người dị ứng bụi.
- Tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, hóa chất mạnh. Nếu phải dùng, đeo kính bảo hộ và mang khẩu trang.
- Thay thế khăn mặt, khăn lau mắt thường xuyên, không dùng chung với người khác.
Chế độ ăn uống và sinh hoạt
- Uống đủ nước (khoảng 2 lít/ngày) để cơ thể đủ ẩm, hỗ trợ sản xuất nước mắt chất lượng.
- Ăn nhiều rau xanh đậm, trái cây giàu vitamin A, C, E, omega-3 (cá hồi, hạt chia) giúp bảo vệ mắt.
- Hạn chế ăn đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn.
- Nếu dùng máy tính, điện thoại lâu, hãy tuân thủ nguyên tắc 20-20-20: mỗi 20 phút, nhìn xa 20 feet (khoảng 6m) trong ít nhất 20 giây. Điều chỉnh độ sáng màn hình, dùng nước mắt nhân tạo không có chất bảo quản khi cần.
Đeo kính bảo vệ phù hợp
Khi ra ngoài trời nắng, đeo kính râm có khả năng chống tia UV 100% để bảo vệ mắt khỏi tác hại của ánh sáng mặt trời, một yếu tố có thể gây kích ứng. Khi làm việc trong môi trường có bụi, hóa chất, đeo kính bảo hộ chuyên dụng. Các loại kính này không chỉ giảm nguy cơ dị ứng mà còn ngăn ngừa các vết thương cơ học. Bạn có thể tìm mua các mẫu kính bảo vệ mắt chất lượng tại kinhmatquangnhan.vn.
Tránh dụi mắt và chăm sóc mắt hàng ngày
- Hạn chế dụi mắt tối đa. Nếu ngứa, hãy rửa mắt hoặc dùng nước muối sinh lý.
- Dùng sữa rửa mặt, mỹ phẩm nhẹ, không gây kích ứng vùng mắt.
- Tháo kính áp tròng đúng cách, vệ sinh kính áp tròng kỹ nếu dùng.
- Đi khám mắt định kỳ 6 tháng hoặc 1 năm/lần, đặc biệt với người có tiền sử bệnh về mắt.
Một số lưu ý quan trọng
- Không dùng thuốc của người khác: Mỗi người có nguyên nhân và mức độ bệnh khác nhau. Thuốc nhỏ mắt của người này có thể không phù hợp hoặc gây tác dụng phụ cho người khác.
- Theo dõi diễn biến: Ghi chú lại các triệu chứng, thời gian xuất hiện, liệu có liên quan đến môi trường, thực phẩm nào không. Thông tin này sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán nhanh chóng.
- Kiên nhẫn: Một số trường hợp dị ứng nhẹ có thể tự khỏi sau vài ngày nếu tránh được tác nhân. Tuy nhiên, nếu triệu chứng dai dẳng, đừng chủ quan.
- Không tin vào các “bí quyết”, “thần dược” trên mạng mà không có cơ sở khoa học. Chúng có thể làm nặng thêm tình trạng.
Kết luận
Mắt bị chảy ghèn nhiều là triệu chứng cảnh báo về sự kích thích hoặc viêm nhiễm ở mắt. Nguyên nhân chủ yếu đến từ dị ứng, viêm kết mạc hoặc mắt khô. Các biện pháp xử lý tại nhà như vệ sinh mắt sạch sẽ, sử dụng nước muối sinh lý, chườm mát và tránh dụi mắt là an toàn và hỗ trợ tốt trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, người bệnh cần phân biệt rõ khi nào cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị chính xác, tránh biến chứng nguy hiểm cho thị lực. Việc phòng ngừa thông qua giữ vệ sinh, đeo kính bảo vệ và chế độ sống lành mạnh sẽ giúp giảm thiểu tần suất tái phát của tình trạng này.