Nhiều bạn trẻ có vấn đề về mắt, đặc biệt là cận thị, thường băn khoăn không biết liệu có được miễn nghĩa vụ quân sự hay không. Theo quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2026 và các văn bản hướng dẫn, người bị cận thị từ 1.5 độ trở lên và/hoặc viễn thị sẽ không phải thực hiện nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, để được công nhận, bạn cần trải qua khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự chính thức và đáp ứng đúng các tiêu chuẩn y tế. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin đầy đủ, cập nhật và dễ hiểu nhất về các điều kiện miễn nghĩa vụ quân sự, tập trung vào trường hợp cận thị, đồng thời bao quát các trường hợp khác theo pháp luật hiện hành.
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Món Quà Sinh Nhật Ý Nghĩa Cho Bạn Gái: Gợi Ý Từ A Đến Z
Có thể bạn quan tâm: Có Bao Nhiêu Số Tự Nhiên Nhỏ Hơn 56? Hướng Dẫn Chi Tiết Và Công Thức Tổng Quát
Tổng quan về các trường hợp được miễn nghĩa vụ quân sự
Nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân Việt Nam trong độ tuổi từ 18 đến 25 (hoặc 27 đối với người học đại học, cao đẳng chính quy). Tuy nhiên, pháp luật quy định nhiều trường hợp được miễn thực hiện nghĩa vụ này, dựa trên tình trạng sức khỏe, hoàn cảnh xã hội, hay các điều kiện đặc biệt khác. Các quy định này nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân, đồng thời đảm bảo hiệu quả của lực lượng vũ trang. Theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2026 và các thông tư hướng dẫn như Thông tư 140/2026/TT-BQP và Thông tư liên tịch 16/2026/TTLT-BYT-BQP, có đến 10 trường hợp chính được miễn, trong đó nổi bật là các vấn đề về mắt như cận thị nặng. Việc hiểu rõ các quy định này không chỉ giúp bạn nắm được quyền lợi mà còn thực hiện đúng thủ tục khi cần thiết, tránh những sai sót không đáng có.
Có thể bạn quan tâm: Top Ứng Dụng Tìm Việc Làm Từ 8h Sáng Đến 3h Chiều Uy Tín Nhất
1. Cận thị từ 1.5 độ trở lên và viễn thị
Đây là một trong những trường hợp được miễn nghĩa vụ quân sự rõ ràng và được nhắc đến nhiều nhất. Cụ thể, nếu bạn có độ cận thị từ 1.5 dioptrie trở lên ở một mắt hoặc cả hai mắt, hoặc mắc bệnh viễn thị (khó nhìn xa), bạn sẽ không phải đi nghĩa vụ quân sự. Quy định này được nêu rõ trong Thông tư liên tịch 16/2026/TTLT-BYT-BQP, quy định về khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.
Cận thị (myopia) là tình trạng mắt chỉ nhìn rõ vật ở gần, còn vật ở xa bị mờ do ánh sáng tập trung trước võng mạc. Viễn thị (hyperopia) ngược lại, là tình trạng mắt nhìn rõ vật ở xa hơn ở gần, do ánh sáng tập trung sau võng mạc. Cả hai tình trạng này nếu đạt độ từ 1.5 trở lên sẽ không đủ tiêu chuẩn sức khỏe để phục vụ trong quân đội.
Tuy nhiên, cần lưu ý quan trọng: việc xác định độ cận thị hay viễn thị phải thông qua khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự chính thức, do bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá. Bạn không thể tự ý dùng kính cận độ cao trước đó để khẳng định. Quy trình khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự rất nghiêm ngặt, bao gồm các bước từ khám sơ tuyển đến khám nghĩa vụ. Tại khám nghĩa vụ, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ kiểm tra thị lực, đo độ cận, viễn thị bằng các máy chuyên dụng. Nếu kết quả cho thấy một trong hai mắt có độ từ 1.5 trở lên, họ sẽ xếp điểm loại 5 hoặc 6 cho chuyên khoa mắt, từ đó dẫn đến việc không đủ tiêu chuẩn sức khỏe tổng thể.
Ngoài ra, các bệnh lý mắt khác như đục thủy tinh thể, glôcôm, thoái hóa điểm vàng, hay các tổn thương võng mạc nghiêm trọng cũng có thể dẫn đến việc xếp loại sức khỏe thấp và được miễn nghĩa vụ. Do đó, nếu bạn có bất kỳ vấn đề về mắt nào, hãy đi khám chuyên khoa để có chứng nhận rõ ràng trước khi tham gia khám sức khỏe nghĩa vụ.
Có thể bạn quan tâm: Công Ty Tnhh Kỹ Thuật Điện Ánh Sáng Xanh Là Gì?
2. Đạt tiêu chuẩn sức khỏe loại 4, 5, 6
Ngoài cận thị nặng, người có sức khỏe không đạt tiêu chuẩn theo các loại từ 4 đến 6 cũng được miễn nghĩa vụ quân sự. Hệ thống phân loại sức khỏe trong nghĩa vụ quân sự chia thành 6 loại, từ loại 1 (tốt nhất) đến loại 6 (yếu nhất). Loại 1, 2, 3 đủ sức khỏe để phục vụ trong nhiều lĩnh vực, trong khi loại 4, 5, 6 không đủ sức khỏe và được miễn.
Quá trình khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự rất toàn diện, bao gồm nhiều chuyên khoa: khám thể lực (cân nặng, chiều cao), mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, nội khoa, tâm thần kinh, ngoại khoa và da liễu. Mỗi chuyên khoa sẽ đánh giá và cho điểm riêng. Nếu một chuyên khoa nào đó xếp loại 5 hoặc 6 (tức là có vấn đề sức khỏe nghiêm trọng), bác sĩ khám chuyên khoa đó phải báo cáo với Chủ tịch Hội đồng khám sức khỏe để xem xét, quyết định có tiếp tục khám các chuyên khoa khác hay không. Trong một số trường hợp cần thiết, có thể xét nghiệm HIV/AIDS.
Ví dụ, một người có bệnh lý nội khoa nặng như tim bẩm sinh, hen phế quản nặng, hoặc bệnh thần kinh không kiểm soát được, rất có thể bị xếp loại 5 hoặc 6. Tương tự, các dị tật, dị dạng về cơ thể như chân tay vòng què, hở hàm ếch nặng, hay các bệnh da liễu lan rộng cũng có thể dẫn đến việc không đủ sức khỏe. Mục tiêu của việc khám sức khỏe là đảm bảo chỉ những người thực sự khỏe mạnh mới được nhập ngũ, phục vụ hiệu quả.
3. Các trường hợp về hoàn cảnh xã hội và gia đình
Bên cạnh lý do sức khỏe, pháp luật còn miễn nghĩa vụ quân sự cho nhiều trường hợp có hoàn cảnh xã hội đặc biệt, nhằm bảo vệ quyền lợi của người có công với cách mạng, người đang học tập, hoặc người có trách nhiệm chăm sóc gia đình.
Nghiện ma túy, nhiễm HIV/AIDS: Người đang trong giai đoạn nghiện ma túy hoặc đã nhiễm HIV/AIDS sẽ không được xét xếp loại sức khỏe đủ để đi nghĩa vụ quân sự. Đây là quy định nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người bản thân.
Đang học: Công dân đang đi học tại các trường THPT, Đại học, Cao đẳng chính quy được miễn nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, lưu ý rằng trường hợp học liên thông hoặc học lại do nợ môn không được áp dụng miễn này. Để được miễn, bạn phải làm đơn xin tạm hoãn và nộp giấy chứng nhận đang theo học từ nhà trường.
Người phụ thuộc: Bạn được miễn nếu bạn là lao động duy nhất trong gia đình và trực tiếp nuôi người thân phụ thuộc. Người thân phụ thuộc bao gồm: cha, mẹ, vợ, chồng, con chưa thành niên, người không còn khả năng lao động, hoặc người chưa đến tuổi lao động. Ngoài ra, nếu gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm, bạn cũng có thể được xem xét miễn. Thủ tục yêu cầu làm đơn xin xác nhận và gửi đến UBND cấp xã.
Tiền sử gia đình: Có nhiều trường hợp được miễn dựa trên tiền sử gia đình có công với cách mạng. Cụ thể:
- Một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%.
- Có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ, hạ sĩ quan, chiến sĩ CAND.
- Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng 01.
- Một anh hoặc em của liệt sĩ.
- Một con của thương binh hạng hai, một con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, một con của người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
Để được xem xét, bạn cần cung cấp giấy tờ chứng minh quan hệ và tình trạng của người thân.
Di dân, giãn dân: Người thuộc trường hợp di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước do UBND cấp tỉnh trở lên quyết định sẽ được miễn nghĩa vụ quân sự.
Công tác vùng khó khăn: Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn từ 24 tháng trở lên cũng được miễn.
Công tác cơ yếu: Người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, công an nhân dân cũng thuộc diện miễn.
4. Các trường hợp về độ tuổi và tạm hoãn
Bên cạnh các trường hợp miễn vĩnh viễn, pháp luật còn quy định về độ tuổi và tạm hoãn gọi nhập ngũ.
Về độ tuổi, công dân dưới 18 tuổi và trên 25 tuổi sẽ không được gọi nhập ngũ. Đối với người được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học chính quy, độ tuổi được áp dụng là dưới 18 và trên 27 tuổi. Điều này tạo điều kiện cho thanh niên hoàn thành việc học tập trước khi thực hiện nghĩa vụ.
Ngoài ra, có các trường hợp tạm hoãn gọi nhập ngũ, chứ không phải miễn hoàn toàn. Ví dụ, người đang đi học (không phải học liên thông hay học lại) sẽ được tạm hoãn cho đến khi tốt nghiệp. Sau khi tốt nghiệp, nếu vẫn trong độ tuổi quy định, họ sẽ được gọi nhập ngũ.
5. Thủ tục xin miễn nghĩa vụ quân sự và lưu ý quan trọng
Để được miễn nghĩa vụ quân sự, bạn cần thực hiện đúng thủ tục pháp lý. Trước hết, khi nhận được giấy gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, bạn phải có mặt đúng thời gian, địa điểm. Trong quá trình khám, nếu bạn thuộc các trường hợp miễn, bác sĩ sẽ ghi nhận trên hồ sơ khám sức khỏe. Sau đó, Hội đồng khám sức khỏe sẽ ra quyết định phân loại sức khỏe và miễn nghĩa vụ nếu đủ điều kiện.
Đối với các trường hợp do hoàn cảnh xã hội (như đang học, nuôi người phụ thuộc), bạn cần chuẩn bị hồ sơ xin miễn, bao gồm đơn xin miễn và các giấy tờ chứng minh (giấy chứng nhận đang học, giấy xác nhận của UBND cấp xã về người phụ thuộc, giấy tờ về tiền sử gia đình). Hồ sơ này nộp khi đi khám sức khỏe nghĩa vụ.
Một lưu ý cực kỳ quan trọng: từ năm 2026, trốn nghĩa vụ quân sự có thể bị xử lý hình sự. Cụ thể:
- Không có mặt đúng thời gian, địa điểm kiểm tra khám sức khỏe ghi trong giấy gọi kiểm tra, khám sức khỏe NVQS mà không có lý do chính đáng bị phạt tiền từ 800.000 – 1.200.000 đồng.
- Người khám sức khỏe làm sai lệch kết quả phân loại nhằm trốn tránh NVQS, hối lộ tiền hay lợi ích vật chất khác để làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe NVQS, cán bộ, nhân viên y tế làm sai lệch yếu tố về sức khỏe bị phạt tiền từ 2 – 4 triệu đồng.
- Không có mặt đúng thời gian, địa điểm tập trung ghi trong lệnh gọi nhập ngũ mà không có lý do chính đáng bị phạt tiền từ 1.5 – 2.5 triệu đồng.
Đã bị phạt tiền mà còn tái phạm, đối với công dân vi phạm sẽ bị phạt tù 3 tháng đến 5 năm tùy theo mức độ vi phạm. Đối với cán bộ nếu đã bị phạt tiền mà còn tái phạm thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm tùy theo mức độ vi phạm.
Do đó, nếu bạn thuộc các trường hợp được miễn, hãy chủ động làm thủ tục hợp lệ, cung cấp đầy đủ giấy tờ chính xác. Tránh mọi hành vi gian lận hoặc trốn tránh, vì hậu quả pháp lý có thể rất nghiêm trọng.
Kết luận
Việc được miễn nghĩa vụ quân sự là quyền lợi hợp pháp của công dân khi đáp ứng các điều kiện cụ thể theo luật định. Trong đó, cận thị từ 1.5 độ trở lên và/hoặc viễn thị là một trường hợp rõ ràng, nhưng bạn cần có kết quả khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự chính thức để được công nhận. Bên cạnh đó, còn nhiều trường hợp khác liên quan đến sức khỏe, hoàn cảnh gia đình, hay độ tuổi. Hãy tìm hiểu kỹ các quy định, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và thực hiện đúng thủ tục. Để cập nhật những thông tin pháp luật và kiến thức đời sống hữu ích khác, bạn có thể truy cập kinhmatquangnhan.vn thường xuyên.