Lẹo mắt hay mụt lẹo là tình trạng sưng đỏ, đau nhức quanh bờ mi do nhiễm khuẩn, gây khó chịu và ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Đây là vấn đề sức khỏe mắt phổ biến, nhưng nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa lẹo và chắp, dẫn đến chữa trị không đúng cách. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện nhất về lẹo mắt, từ nguyên nhân, triệu chứng, các loại, đến phương pháp điều trị tại nhà an toàn và khi nào cần đến bác sĩ, giúp bạn tự chăm sóc và phòng ngừa hiệu quả.
Có thể bạn quan tâm: Bị Sạn Vôi Trong Mắt: Cách Xử Lý Nhanh Chóng Và An Toàn
Lẹo mắt là gì? Có phải là chắp mắt? Lẹo mắt là nhiễm khuẩn cục bộ ở tuyến bã nhờn hoặc nang lông mi, gây nên một cục sưng đỏ, đau, có thể chứa mủ. Trái ngược với chắp mắt (thường sưng to, ít đau và không có mủ), lẹo mắt tập trung ở rìa bờ mi, dính sát da và thường tự vỡ mủ sau vài ngày. Hiểu rõ sự khác biệt này là bước đầu tiên để xử lý đúng bệnh.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Mẫu Kính Ray-ban Tráng Gương Đáng Mua Nhất 2026
Có thể bạn quan tâm: Có Bao Nhiêu Loại Người Trên Thế Giới? Phân Tích Chi Tiết Từ Khoa Học Đến Thực Tế
Triệu Chứng Lẹo Mắt: Dấu Hiệu Nhận Biết Dễ Dàng
Triệu chứng lẹo mắt thường rõ ràng và xuất hiện đột ngột. Bạn có thể nhận thấy một cục sưng nhỏ, đỏ, đau khi chạm vào ở mép mi mắt (trên hoặc dưới). Vùng sưng có thể mọc mủ trắng hoặc vàng ở đỉnh, giống như một mụn nhọt nhỏ. Mắt có thể chảy nước mắt nhiều hơn, cảm giác cát bụi và nhạy cảm với ánh sáng. Mí mắt sưng tấy, đôi khi gây khó mở mắt vào buổi sáng. Thông thường, lẹo mắt không ảnh hưởng đến thị lực, chỉ gây khó chịu tại chỗ.
Có thể bạn quan tâm: Kính Rối Loạn Sắc Giác Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng & Cách Xử Lý
Tuy nhiên, nếu triệu chứng nghiêm trọng như sốt cao, sưng lan rộng ra má, đỏ toàn bộ mắt, mắt khó cử động, hoặc lẹo không lặp lại sau 48 giờ, đó có thể là dấu hiệu nhiễm trùng nặng hoặc biến chứng, đòi hỏi phải đến bác sĩ nhãn khoa ngay.
Nguyên Nhân Gây Lẹo Mắt: Vi Khuẩn và Yếu Tố Nguy Cơ
Nguyên nhân chính gây lẹo mắt là nhiễm khuẩn Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng). Vi khuẩn xâm nhập vào nang lông mi hoặc làm tắc nghẽn tuyến bã nhờn Meibomius (ở trong mi) hoặc tuyến Zeiss (ở ngoài mi), dẫn đến viêm và tạo mủ. Một số trường hợp lẹo mắt cũng có thể xuất hiện do viêm bờ mi mãn tính chưa được kiểm soát.
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ bị lẹo mắt bao gồm: vệ sinh mắt và tay kém, dùng chung đồ dùng cá nhân (khăn, gối) với người bệnh, để lớp trang điểm mắt qua đêm, sử dụng mỹ phẩm cũ hoặc quá hạn, và đeo kính áp tròng chưa vệ sinh sạch sẽ. Người có tiền sử viêm mí mắt cũng dễ tái phát.
Các Loại Lẹo Mắt Cần Biết
Lẹo mắt được phân loại dựa trên vị trí và tuyến bị nhiễm trùng:
- Lẹo ngoài mí mắt: Xuất hiện ở mép ngoài, do tuyến Zeiss bị tắc và nhiễm khuẩn. Thường nhỏ, đau rõ rệt.
- Lẹo trong mi mắt: Xảy ra ở bên trong bờ mi, do tuyến Meibomius bị tắc. Triệu chứng có thể kéo dài hơn, sưng nhẹ hơn nhưng dai dẳng, dễ dẫn đến chắp nếu không khỏi hẳn.
- Đa lẹo: Nhiều cục lẹo cùng lúc trên một hoặc cả hai mi, hoặc lặp lại nhiều lần ở các vị trí khác nhau. Thường gặp ở người có hệ miễn dịch yếu hoặc viêm mí mắt mãn tính.
Chẩn Đoán Lẹo Mắt: Quy Trình Của Bác Sĩ
Chẩn đoán lẹo mắt chủ yếu dựa trên khám lâm sàng. Bác sĩ sẽ dùng đèn khuếch tán và kính lúp để quan sát kỹ vùng sưng, xác định vị trí (trong hay ngoài mi) và tình trạng nhiễm trùng. Thông thường không cần xét nghiệm phức tạp. Trong trường hợp nghi ngờ biến chứng hoặc lẹo dai dẳng, bác sĩ có thể lấy mủ để cấy vi khuẩn, xác định loại vi khuẩn và kháng sinh phù hợp.
Cách Điều Trị Lẹo Mắt Tại Nhà Hiệu Quả và An Toàn
Phần lớn trường hợp lẹo mắt nhẹ có thể tự khỏi sau 5-7 ngày. Tuy nhiên, bạn có thể áp dụng các biện pháp tại nhà để giảm đau, sưng và rút ngắn thời gian khỏi bệnh.
Chườm ấm là phương pháp hiệu quả nhất: Dùng một chiếc khăn sạch thấm nước ấm (không nóng), vắt khô và đặt nhẹ lên vùng lẹo trong 10-15 phút, 3-4 lần mỗi ngày. Nhiệt độ ấm giúp mở lỗ chân lông, thông thoát tuyến dầu và mủ, đồng thời làm dịu vùng sưng đau. Lưu ý rửa tay sạch trước và sau khi chườm, và dùng một chiếc khăn riêng.
Vệ sinh mắt sạch sẽ: Rửa mặt và mắt với nước sạch, có thể dùng dung dịch nước muối sinh lý để lau quanh mi mắt. Tránh dùng tay chạm vào lẹo hoặc nặn.
Không tự ý dùng thuốc: Thuốc mỡ kháng sinh (như tetracycline, erythromycin) có thể được bác sĩ kê đơn nếu nhiễm trùng nặng. Tuyệt đối không tự ý mua và dùng thuốc nhỏ mắt hoặc mỡ mắt không rõ nguồn gốc, vì có thể gây kích ứng hoặc kháng thuốc.
Kiêng kính áp tròng và trang điểm: Ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi lẹo hoàn toàn khỏi. Tránh dùng mỹ phẩm lên vùng mắt để không làm tắc thêm tuyến.
Khi Nào Cần Đến Bác Sĩ?
Bạn nên đi khám bác sĩ nhãn khoa nếu:
- Lẹo mắt không cải thiện sau 2 ngày chườm ấm.
- Sưng, đỏ lan rộng ra xung quanh mắt, má, hoặc toàn bộ mí mắt.
- Có dấu hiệu sốt, đau nhiều, mắt đỏ to.
- Lẹo lặp lại nhiều lần trong một thời gian ngắn.
- Thị lực bị ảnh hưởng hoặc mắt nhìn mờ.
- Lẹo trong mi mắt dai dẳng, không vỡ mủ, nghi ngờ thành chắp.
Bác sĩ có thể kê thuốc kháng sinh dạng mỡ tra mắt hoặc thuốc uống. Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ thực hiện thủ thuật nhỏ lấy mủ (rạch và ép) dưới điều kiện vô trùng để giảm đau và ngăn biến chứng.
Phòng Ngừa Lẹo Mắt: Thói Quen Sống Lành Mạnh
Phòng ngừa là chìa khóa để giảm nguy cơ tái phát:
- Giữ vệ sinh tay và mặt sạch sẽ, rửa tay thường xuyên, tránh chạm tay vào mắt.
- Không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn, gối, khăn mặt với người khác, đặc biệt khi có người bị lẹo.
- Tháo trang điểm mắt trước khi ngủ, và thay bông tẩy trang thường xuyên.
- Sử dụng mỹ phẩm mới, không quá hạn sử dụng, và tránh dùng mỹ phẩm có thành phần gây kích ứng.
- Vệ sinh kính áp tròng đúng cách theo hướng dẫn, khử trùng kính trước khi đặt vào mắt.
- Ăn uống lành mạnh, đủ nước, giảm đồ ăn nhiều dầu mỡ, rượu bia, đồ cay nóng có thể làm tăng nguy cơ viêm tuyến bã.
Lời Kết
Lẹo mắt tuy không nguy hiểm tính mạng nhưng gây khó chịu đáng kể. Hiểu rõ nguyên nhân và dấu hiệu giúp bạn xử lý sớm, tránh biến chứng. Hầu hết các trường hợp có thể tự khỏi hoặc điều trị tại nhà đơn giản với chườm ấm và vệ sinh. Tuy nhiên, khi triệu chứng nặng hoặc dai dẳng, đừng ngần ngại tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt. Áp dụng các thói quen vệ sinh tốt sẽ hạn chế tối đa nguy cơ bị lẹo mắt. Để cập nhật thêm các thông tin hữu ích về chăm sóc sức khỏe toàn diện, bạn có thể tham khảo tại kinhmatquangnhan.vn.