Việc đeo kính áp tròng (lens) đúng cách không chỉ giúp bạn thấy rõ, thoải mái mà còn là yếu tố sống còn để bảo vệ sức khỏe đôi mắt. Nhiều người mới sử dụng lens thường gặp phải các vấn đề như lens lệch, mắt đau rát, hoặc thậm chí là các biến chứng nghiêm trọng do thao tác sai. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một quy trình cách đeo lens đúng mặt hoàn toàn chi tiết, an toàn và hiệu quả, dựa trên các nguyên tắc chăm sóc mắt được khuyến nghị bởi các chuyên gia nhãn khoa.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết 5 Bài Tập Cho Mắt Giảm Mỏi Mắt Tại Nhà
Tóm Tắt Nhanh 5 Bước Đeo Lens Chuẩn
Dưới đây là quy trình tóm tắt 5 bước cốt lõi bạn cần ghi nhớ mỗi khi đeo lens:
- Rửa tay sạch sẽ: Sử dụng xà phòng không mùi và khăn sạch không xơ.
- Kiểm tra lens: Đảm bảo lens không bị trầy xước, bẩn và đặt đúng hướng (hình chữ “U” nếu là lens mềm).
- Đặt lens trên ngón tay: Dùng ngón trỏ của tay phải (hoặc tay thuận) đặt lens lên đầu ngón tay, mặt lồng của lens hướng lên trên.
- Áp lens vào mắt: Nhìn thẳng, dùng ngón trỏ và ngón giữa giữ mí mắt trên và dưới, nhẹ nhàng đặt lens lên giác mạc.
- Thả mí và kiểm tra: Thả mí mắt, nhắm mắt thư giãn rồi chớp mắt vài lần để lens ổn định. Kiểm tra độ rõ và sự thoải mái.
Có thể bạn quan tâm: Gọng Kính Nữ Hàn Quốc Là Gì? Bí Quyết Chọn Kiểu Dáng Chuẩn Form
Phần 1: Chuẩn Bị Kỹ Lưỡng Trước Khi Đeo
Mọi bước đeo lens hiệu quả đều bắt nguồn từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Phần này là nền tảng không thể bỏ qua.
Vì Sao Phải Rửa Tay Trước Khi Đeo?
Đây là bước quan trọng nhất để ngăn ngừa nhiễm khuẩn. Tay chúng ta tiếp xúc với vô số môi trường, vi khuẩn có thể gây viêm kết mạc, viêm giác mạc… Các nghiên cứu chỉ ra rằng nhiễm khuẩn từ tay là nguyên nhân phổ biến gây ra các bệnh lý nguy hiểm cho người đeo lens. Luôn sử dụng xà phòng không mùi, rửa kỹ, và làm khô bằng khăn sạch, không xơ. Tránh tuyệt đối việc dùng khăn lau kính hoặc khăn tay đã dùng nhiều lần.
Cách Kiểm Tra Lens Trước Khi Đeo
Trước khi đặt lens lên mắt, bạn cần kiểm tra nhanh:
- Hình dạng: Đặt lens trên đầu ngón tay, nhìn từ dưới lên. Lens mềm sẽ có hình dạng như chiếc bát nhỏ, lòng lens lồi ra ngoài (hình chữ “U”). Nếu bạn thấy hình chữ “U” quay ngược lại (hình chữ “n”), lens đang bị lộn. Cần lật mặt lens lại.
- Độ trong: Nhìn qua lens, nếu thấy mờ hoặc có vết bẩn, bạn phải vệ sinh lens bằng dụng cụ và công dụng chuyên dụng trước khi đeo.
- Tình trạng vật liệu: Kiểm tra kỹ xem lens có bị trầy, xước hay không. Lens bị hư hỏng sẽ gây kích thích mắt và làm hỏng bề mặt giác mạc.
Chuẩn Bị Môi Trường Đeo Lens
Hãy đảm bảo bạn đang ở nơi đủ ánh sáng, có gương lớn để quan sát rõ. Không nên đeo lens trong không gian chật hẹp, bụi bặm hoặc khi đang di chuyển (như trên xe cộ). Một bàn gọn nhẹ, khăn sạch và hộp đựng lens là những công cụ cần thiết.
Có thể bạn quan tâm: Nhật Tiếng Trung Là Gì? Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-z
Phần 2: Quy Trình “Cách Đeo Lens Đúng Mặt” Chi Tiết Từng Bước
Sau khi đã chuẩn bị, chúng ta bước vào phần kỹ thuật quan trọng nhất. Hãy thực hiện theo trình tự sau với sự tập trung và nhẹ nhàng.
Bước 1: Đặt Lens Trên Ngón Tay
Lấy lens từ hộp đựng bằng dụng cụ nếu có, hoặc dùng ngón tay đã rửa sạch. Dùng ngón trỏ của tay thuận (thường là tay phải) đặt lens lên đầu ngón tay. Mặt lồng của lens (phần cong) phải hướng lên trên, giống như một chiếc bát nhỏ đang chờ đựng nước. Mặt phẳng của lens (nếu có) sẽ hướng xuống dưới, chạm vào đầu ngón tay. Lưu ý quan trọng: Đây là bước dễ nhầm lẫn nhất. Nếu bạn cảm thấy lens bị “hở” hoặc khó đặt ổn định, có thể bạn đang đặt ngược mặt lens. Hãy kiểm tra lại bằng cách đặt lens lên đầu ngón tay và nhìn từ dưới lên.
Bước 2: Giữ Mí Mắt Ổn Định
Bạn sẽ cần sự phối hợp giữa hai tay. Tay còn lại (tay trái nếu bạn thuận tay phải) sẽ giúp giữ mí mắt. Dùng ngón trỏ và ngón giữa của tay này, đặt nhẹ lên mí mắt trên và mí mắt dưới, ngay tại rìa lông mi. Áp lực phải cực kỳ nhẹ nhàng, chỉ đủ để giữ mí mắt không tự động nhắm lại khi bạn đặt lens. Một mẹo nhỏ là nhìn thẳng vào gương và tập trung, điều này sẽ tự động giúp mí mắt ít co lại hơn.
Bước 3: Đặt Lens Vào Mắt
Có thể bạn quan tâm: Trục Của Độ Loạn Thị Là Gì? Tại Sao Cần Biết?
Đây là bước đòi hỏi sự khéo léo và tự tin. Sau khi đã giữ mí mắt ổn định, tiếp tục nhìn thẳng vào gương. Hạ đầu nhẹ về phía trước. Dùng ngón trỏ tay cầm lens, từ từ đưa lens đến sát trước mắt. Đừng vội vàng đặt lens lên mắt. Hãy để lens tự tiếp cận với giác mạc. Khi lens sát mắt, bạn sẽ cảm nhận được sự chạm nhẹ. Khi đó, hãy nhẹ nhàng “đặt” lens lên giác mạc. Bạn sẽ thấy lens tự nhiên dính vào mắt và có thể bắt đầu nhìn rõ.
Bước 4: Thả Mí Mắt và Ổn Định
Ngay sau khi lens đã tiếp xúc với mắt, hãy thả nhẹ tay đang giữ mí mắt. Mí mắt sẽ tự đóng lại một cách tự nhiên. Đừng vội nhắm mắt kín hoặc chớp mắt quá mạnh. Hãy nhắm mắt thư giãn trong vài giây, sau đó mở mắt ra và chớp mắt vài lần. Động tác chớp mắt tự nhiên sẽ giúp lens trôi vào vị trí chính xác và ổn định hoàn toàn. Bạn có thể cảm thấy hơi khó chịu lần đầu vì cảm giác lạ, nhưng nếu đeo đúng, cảm giác này sẽ nhanh chóng biến mất.
Bước 5: Kiểm Tra Sau Khi Đeo
Sau khi lens đã ổn định, hãy kiểm tra:
- Độ rõ nét: Nhìn xa và gần, chuyển mắt theo các hướng (trên, dưới, trái, phải). Lens đúng vị trí sẽ cho tầm nhìn rõ ràng không bị vỡ hình, không có “gợn sóng”.
- Sự thoải mái: Mắt không có cảm giác cát, đau rát, ngứa, hoặc nước mắt chảy nhiều bất thường. Lens phải cảm giác như “không tồn tại”.
- Vị trí lens: Dùng ngón tay sạch nhẹ nhàng di chuyển lens trên mắt. Nếu lens di chuyển quá dễ dàng hoặc bị lệch khỏi tròng mắt, có thể bạn chưa đeo đúng kích cỡ hoặc kỹ thuật chưa chuẩn.
Phần 3: Xử Lý Các Trường Hợp Thường Gặp và Lỗi Thường Gặp
Ngay cả khi làm theo hướng dẫn, bạn đôi khi vẫn gặp phải một số tình huống. Dưới đây là cách xử lý.
Lens Bị Lệch Hoặc Không Đúng Vị Trí
Nếu sau khi đeo, lens bị lệch sang một bên (thường gặp với lens đa tròng), hãy nhẹ nhàng dùng ngón tay (đã rửa sạch) đẩy lens về vị trí trung tâm giác mạc. Tuyệt đối không dùng tay không sạch hoặc dùng móng tay. Nếu lens liên tục bị lệch, có thể bạn đã chọn sai kích cỡ đường kính hoặc độ cong (base curve) của lens so với mắt.
Cảm Giác Khó Chịu, Mắt Đau Rát
- Nguyên nhân thường gặp: Lens bị lộn (đặt ngược), lens bẩn, lens bị trầy xước, lens khô do không có đủ nước mắt, hoặc lens không phù hợp về kích cỡ/độ cong.
- Cách khắc phục: Ngay lập tức tháo lens ra. Kiểm tra lại kỹ từng bước: rửa tay, kiểm tra lens, thử đeo lại. Nếu vẫn không được, hãy thử một chiếc lens mới. Nếu tất cả các lens đều gây khó chịu, có thể mắt bạn đang trong tình trạng khô hoặc viêm nhẹ, cần nghỉ ngơi và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Lens Bị Mất Trong Mắt
Đây là tình huống hiếm nhưng có thể xảy ra với lens mềm. Lens mềm có thể bị “hút” vào túi kết mạc (phần mỡ trắng ở đuôi mắt) nếu bạn cố gắng lấy bằng tay. Không được dùng tay, kẹp, hoặc bất cứ dụng cụ gì để lôi lens. Hãy nhẹ nhàng nhắm mắt, di chuyển mắt theo các hướng (lên, xuống, trái, phải) để điều lens về vị trí có thể nhìn thấy. Nếu lens nằm ở mí mắt dưới, có thể dùng tẩm ướt sạch nhẹ nhàng lôi lens ra. Nếu không tự lấy được, phải đến cơ sở chăm sóc mắt ngay lập tức.
Phần 4: Những Sai Lầm Phổ Biến Cần Tránh
- Không rửa tay: Đây là sai lầm nguy hiểm nhất, dẫn đến nguy cơ nhiễm khuẩn cao.
- Đeo lens khi mắt đang viêm, đỏ, ngứa: Đây là dấu hiệu cảnh báo mắt đang có vấn đề. Đeo lens sẽ làm tình trạng nặng hơn.
- Dùng nước bọt hoặc nước mắt nhân tạo không phải dành cho lens để ướt lens: Nước bọt chứa nhiều vi khuẩn. Chỉ dùng dung dịch dưỡng ẩm chuyên dụng cho lens.
- Đeo lens quá thời gian quy định: Mỗi loại lens có thời hạn sử dụng khác nhau (hằng ngày, 2 tuần, 1 tháng…). Không được đeo vượt quá.
- Ngủ khi đeo lens: Trừ các lens được thiết kế đặc biệt có thể đeo ngủ, đeo lens khi ngủ là nguyên nhân hàng đầu gây viêm giác mạc nghiêm trọng.
- Dùng nước muối sinh lý hoặc nước lạnh để rửa lens: Chỉ dùng dung dịch vệ sinh lens chuyên dụng.
- Chia sẻ lens với người khác: Mỗi người có hình dạng mắt và độ cận riêng. Chia sẻ lens có thể lây lan bệnh truyền nhiễm qua đường mắt.
Phần 5: Lời Khuyên Từ Chuyên Gia Nhãn Khoa
Các bác sĩ nhãn khoa luôn nhấn mạnh rằng, kính áp tròng là dụng cụ y tế. Mặc dù đã có hướng dẫn chi tiết về cách đeo lens đúng mặt, sức khỏe mắt dài lâu vẫn phụ thuộc vào thói quen và việc tuân thủ kỷ luật.
- Tuân thủ tuyệt đối thời gian sử dụng: Đừng “quên” tháo lens vì quá mệt. Cơ thể bạn sẽ gửi tín hiệu mệt mỏi, khô mắt. Hãy lắng nghe cơ thể.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi mua: Không nên tự ý mua lens chỉ dựa trên độ cận. Cần được đo khúc xạ đầy đủ để có kính áp tròng phù hợp với độ cong giác mạc, kích thước đường kính…
- Khám mắt định kỳ: Ngay cả khi không có vấn đề gì, cũng nên khám mắt ít nhất 1 năm/lần để kiểm tra tình trạng giác mạc và đáy mắt.
- Dừng lại ngay khi có dấu hiệu bất thường: Đỏ mắt, đau, nhạy cảm với ánh sáng, chảy nước mắt nhiều… là những dấu hiệu nguy hiểm. Hãy tháo lens ngay và đến gặp bác sĩ.
Việc nắm vững và thực hành đúng cách đeo lens đúng mặt là bước đầu tiên và thiết yếu nhất trong hành trình chăm sóc mắt khi sử dụng kính áp tròng. Hãy kiên nhẫn, làm theo từng bước một, và quan trọng nhất là đặt sức khỏe lên hàng đầu. Kết hợp với việc vệ sinh lens nghiêm ngặt và thời gian đeo hợp lý, bạn hoàn toàn có thể tận hưởng những lợi ích mà lens mang lại một cách an toàn và thoải mái. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia tại các cơ sở mắt uy tín nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào. Sự an toàn của đôi mắt bạn là điều không thể đánh đổi.