Cận thị là tật khúc xạ phổ biến, khiến người bệnh nhìn vật ở xa bị mờ, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc. Nhiều người kỳ vọng độ cận có thể giảm dần theo thời gian, nhưng thực tế khoa học lại cho kết quả khác. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết nguyên nhân, triệu chứng cận thị và trả lời câu hỏi: cận thị có giảm độ được không? Đồng thời, tổng hợp các phương pháp điều trị hiệu quả nhất hiện nay, giúp bạn có cái nhìn toàn diện và đưa ra quyết định phù hợp cho sức khỏe mắt.
Có thể bạn quan tâm: 17 Giờ Là Giờ Con Gì? Giải Đáp Chi Tiết Theo Phong Thủy
Có thể bạn quan tâm: Mèo Vàng Đến Nhà Là Điềm Gì? Phân Tích Ý Nghĩa Phong Thủy, Tâm Linh Và Khoa Học
Cận Thị Là Gì? Triệu Chứng Nhận Biết
Định nghĩa cận thị
Cận thị, hay quáng gà, là tình trạng ánh sáng từ vật thể ở xa không tập trung đúng trên võng mạc mà hội tụ trước võng mạc, khiến hình ảnh bị mờ. Mức độ cận thị được đo bằng độ, càng cao thì mắt càng khó nhìn xa. Ví dụ, người cận 2.0D chỉ nhìn rõ vật ở khoảng 50cm, trong khi mắt thường nhìn rõ từ 6m trở lên.
Các triệu chứng thường gặp
Người bị cận thị thường xuất hiện các dấu hiệu như:
- Nhìn vật ở xa mờ, nhòe, phải cau mắt hoặc nghiêng đầu.
- Đau nhức mắt, mỏi mắt khi nhìn xa lâu.
- Chóng mặt, nhức đầu, đặc biệt sau khi học tập hoặc làm việc với màn hình.
- Thói quen đọc sách, xem tivi ở cự ly rất gần.
- Trẻ em có thể bị chậm phát triển học tập do không nhìn rõ bảng.
Nếu gặp các triệu chứng trên, cần đi khám mắt để được chẩn đoán chính xác, tránh để độ cận tăng nhanh.
Có thể bạn quan tâm: Ghèn Mắt Ở Trẻ Sơ Sinh: Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý
Nguyên Nhân Gây Cận Thị
Di truyền
Cận thị bẩm sinh do yếu tố di truyền rất phổ biến. Nghiên cứu chỉ ra: nếu cả bố và mẹ bị cận, con có nguy cơ mắc cận từ 33% đến 60%. Nếu một trong hai cha mẹ bị cận, tỷ lệ là 23-40%. Trong khi đó, nếu cả hai không bị cận, con vẫn có thể mắc cận do biến gen, nhưng tỷ lệ chỉ từ 6% đến 15%. Di truyền thường quyết định kết cấu giác mạc và trục nhãn cầu dài hơn bình thường.
Thói quen sinh hoạt và môi trường
Nguyên nhân thứ phổ biến là do thói quen sinh hoạt:
- Nhìn màn hình điện thoại, máy tính, tivi ở cự ly gần liên tục nhiều giờ.
- Đọc sách, học bài trong môi trường ánh sáng yếu hoặc cự ly không phù hợp.
- Thiếu thời gian ngoài trời, ít tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên.
Ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử cũng gây căng thẳng mắt, làm tăng nguy cơ cận thị, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Yếu tố khác
- Dinh dưỡng thiếu hụt vitamin A, canxi, magie, ảnh hưởng đến sự phát triển mắt.
- Một số bệnh lý như đái tháo đường, bệnh về giác mạc có thể gây cận thị thứ phát.
- Tuổi tác: Cận thị thường phát triển mạnh từ 6-18 tuổi, khi cơ thể phát triển. Sau 25-30 tuổi, độ cận thường ổn định hoặc tăng rất chậm.
Có thể bạn quan tâm: Cận Mấy Độ Không Đi Nghĩa Vụ Quân Sự? Quy Trình Và Lưu Ý 2026
Cận Thị Có Giảm Độ Được Không?
Độ cận thay đổi theo tuổi tác
Trong giai đoạn cơ thể phát triển (đặc biệt trước 25 tuổi), cận thị có thể tăng dần do trục nhãn cầu kéo dài hoặc giác mạc cong nhiều hơn. Sau tuổi trưởng thành, độ cận thường ổn định, ít thay đổi. Tuy nhiên, một số người lớn tuổi có thể bị cận thị giảm do nguy cơ viễn thị (nhìn xa mờ) hoặc đục thủy tinh thể, nhưng đó không phải là “giảm độ cận” tích cực.
Tại sao cận thị khó giảm độ?
Cận thị cơ bản là do cấu trúc mắt bất thường (trục nhãn cầu dài, giác mạc cong). Các phương pháp như tập mắt, ăn thực phẩm bổ dưỡng chỉ giúp hỗ trợ sức khỏe mắt, làm chậm tiến triển, nhưng không thể thay đổi hình dạng nhãn cầu hoặc giác mạc. Vì vậy, cận thị không thể tự giảm độ theo thời gian. Thông tin về “cận thị giảm độ sau 25 tuổi” thường là hiểu lầm, do nhiều người đeo kính quen dần, không còn cảm thấy khó chịu, hoặc độ cận tăng rất chậm nên không phát hiện.
Ngoại trừ phẫu thuật khúc xạ
Phẫu thuật khúc xạ như LASIK là phương pháp duy nhất giúp loại bỏ hoàn toàn tật cận thị bằng cách tái tạo lại hình dạng giác mạc hoặc thay thủy tinh thể. Sau phẫu thuật, người bệnh có thể nhìn xa rõ mà không cần kính. Tuy nhiên, đây không phải là “giảm độ” mà là chỉnh lại khúc xạ. Phẫu thuật không ngăn được nguy cơ tái cận do tuổi tác hoặc thói quen sinh hoạt sau này.
Các Phương Pháp Điều Trị Cận Thị Hiệu Quả
Đeo kính cận và kính áp tròng
Đây là phương pháp phổ biến và an toàn nhất, giúp điều chỉnh tia sáng tập trung đúng võng mạc.
- Kính cận: Dễ sử dụng, nhiều lựa chọn kính gọng, tròng. Tuy nhiên, bỏ kính ra mắt vẫn cận, gây bất tiện khi vận động, chơi thể thao, trời mưa.
- Kính áp tròng: Đeo trực tiếp trên giác mạc, tầm nhìn rộng, không bị hạn chế góc nhìn như kính cận. Có nhiều loại: mềm, cứng thoáng khí, dùng một lần hoặc lâu dài. Cần vệ sinh kỹ để tránh viêm giác mạc.
- Ưu điểm: Không xâm lấn, có thể thay đổi độ kính khi cận tăng.
- Nhược điểm: Không chữa khỏi cận, phụ thuộc vào kính, kính áp tròng có thể gây khô mắt, dị ứng.
Phẫu thuật khúc xạ
Phẫu thuật giúp thay đổi hình dạng giác mạc hoặc thay thủy tinh thể, khắc phục cận thị vĩnh viễn.
LASIK và Femto-LASIK
Phổ biến nhất, dùng laser tạo vạt giác mạc, điều chỉnh độ cong. Femto-LASIK dùng laser femtosecond để tạo vạt chính xác hơn, ít biến chứng. Thời gian phục hồi nhanh (1-2 ngày), thị lực sau phẫu thuật ổn định sau vài tuần.
PRK/LASEK
Phương pháp không tạo vạt, bóc mỏng bề mặt giác mạc, phù hợp người giác mạc mỏng, độ cận cao. Thời gian phục hồi lâu hơn (1-2 tuần), có thể đau rát nhẹ.
Phẫu thuật thay thủy tinh thể
Dùng cho người cận cao (trên 10 độ) kèm đục thủy tinh thể hoặc không phù hợp LASIK. Thay thủy tinh thể nhân tạo có khúc xạ âm để khắc phục cận. Phẫu thuật an toàn, nhưng tốn kém và có rủi ro như nhiễm trùng, lệch thủy tinh thể.
Điều kiện phẫu thuật
- Độ cận ổn định ít nhất 1-2 năm.
- Tuổi từ 18-45 (tùy loại phẫu thuật).
- Không có bệnh mắt như khô mắt nặng, viêm giác mạc, đục thủy tinh thể.
- Không mang thai, không bệnh toàn thân không kiểm soát (tiểu đường, tự miễn).
Rủi ro và biến chứng
Biến chứng hiếm gặp: khô mắt, ánh sáng chói, nhìn đôi, nhiễm trùng. Cần chọn bác sĩ và cơ sở uy tín, tuân thủ chỉ định.
So sánh các phương pháp
| Phương pháp | Chi phí | Thời gian phục hồi | Hiệu quả | Phù hợp |
|---|---|---|---|---|
| Kính cận | Thấp | Ngay | Tạm thời | Mọi người, đặc biệt trẻ em |
| Kính áp tròng | Trung bình | Ngay | Tạm thời | Người hoạt động nhiều |
| LASIK/Femto-LASIK | Cao | 1-2 ngày | Vĩnh viễn | Người độ cận ổn định |
| PRK | Trung bình | 1-2 tuần | Vĩnh viễn | Giác mạc mỏng, cận cao |
| Thay thủy tinh thể | Rất cao | 1-2 tháng | Vĩnh viễn | Cận rất cao, đục thủy tinh thể |
Lựa Chọn Phương Pháp Điều Trị Phù Hợp
Ai nên phẫu thuật?
- Người từ 18 tuổi trở lên, độ cận ổn định.
- Công việc cần không dùng kính (lính cứu hỏa, phi công, vận động viên).
- Không thích đeo kính, muốn tiện lợi lâu dài.
- Đủ điều kiện sức khỏe, không có chống chỉ định.
Khi nào nên đeo kính?
- Trẻ em, thanh thiếu niên độ cận chưa ổn định.
- Người không đủ điều kiện phẫu thuật (bệnh lý, tuổi tác).
- Cận thấp (dưới 2 độ), không gây bất tiện lớn.
- Muốn thay đổi kiểu kính thường xuyên.
Lời khuyên: Nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhãn khoa, khám mắt đầy đủ để đánh giá tình trạng cụ thể.
Chăm Sóc Mắt Và Phòng Ngừa Cận Thị
Thói quen sinh hoạt lành mạnh
- Tuân thủ quy tắc 20-20-20: Sau 20 phút nhìn màn hình, nhìn vật ở xa 20 feet (khoảng 6m) trong 20 giây.
- Đọc sách, làm việc ở nơi đủ ánh sáng, cự ly hợp lý (khoảng 30-40cm).
- Hạn chế dùng điện thoại, máy tính trong bóng tối.
- Ngoài trời, đeo kính chống nắng để bảo vệ mắt.
Dinh dưỡng cho mắt
- Bổ sung vitamin A (cà rốt, khoai lang), lutein (rau xanh đậm), omega-3 (cá hồi), vitamin C, E.
- Uống đủ nước, tránh khô mắt.
- Hạn chế đồ chiên rán, đường cao.
Khám mắt định kỳ
- Trẻ em: khám mắt 6 tháng/lần, đặc biệt từ 3-6 tuổi.
- Người lớn: 1-2 năm/lần, nếu cận tăng nhanh cần khám thường xuyên.
- Phát hiện sớm các bệnh lý kèm theo như thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể.
Kết Luận
Cận thị là tật khúc xạ khó tự giảm độ một cách tự nhiên. Trong hầu hết trường hợp, độ cận chỉ có thể được kiểm soát, không tăng thêm, chứ không thể giảm xuống như mong đợi. Tuy nhiên, nhờ các phương pháp phẫu thuật khúc xạ hiện đại, người bệnh hoàn toàn có thể loại bỏ cận thị và lấy lại thị lực bình thường. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên tình trạng cụ thể, tuân thủ chỉ định bác sĩ. Đồng thời, duy trì thói quen chăm sóc mắt tốt là cách hữu hiệu để bảo vệ thị lực lâu dài. Để cập nhật kiến thức sâu hơn về sức khỏe mắt và các vấn đề y tế khác, bạn có thể tham khảo thêm tại kinhmatquangnhan.vn.